بازار خودرو ایران؛ هر روز غیررقابتی‌ تر از دیروز!



شرایط انحصاری ایجادشده در صنعت و بازار خودرو کشور، فضای را به سمت غیررقابتی‌تر شدن سوق داده است. یکی از مهم‌ترین دلایل وقوع چنین وضعیتی در این صنعت، موانع ایجادشده بر سر راه واردات خودرو عنوان می‌شود. درحالی‌که سهم خودروسازان اروپایی از بازار ایران کمتر و کوچک‌تر می‌شود، هر روز سهم خودروسازان چینی مسیر رشد را می‌پیماید.

پویا عباسیان، فعال و کارشناس تجارت بین‌الملل با اشاره به سهم بازار خودروسازان چینی در کشور به «دنیای خودرو» گفت: «خودروسازان چینی طی همکاری با شرکای داخلی طی چهار سال گذشته به لطف عدم واردات خودرو، در بازار کشور رشد قابل توجهی داشتند. کیفیت، استاندارد و ایمنی اغلب خودروهایی که به کشور راه یافته‌اند، همسطح خودروهای روز دنیا نیست؛ اما از لحاظ قیمتی شانه به شانه خودروهای جدید اروپایی‌ها یا ژاپنی‌ها جلو آمدند.»

وی در ادامه افزود: «نمایشگاه خودرو اصفهان گواهی بر این ادعاست؛ درحالی‌که نمایشگاه تهران مورد گلایه بسیاری از فعالان بود که چرا خودروسازی ایران به انحصار چین درآمده است، بازهم رونمایی از چند محصول چینی نشان می‌دهد این کشور برنامه‌ریزی بهتری به نسبت خودروسازان داخلی برای بازار ایران در سر می پروراند.»

تبلیغات خودروسازان چینی بر پایه ارائه محصولات با موتور میتسوبیشی ژاپن شکل گرفته، اما نتیجه کار متفاوت است. همان‌طور که طراحی و نقشه موتور ملی ما نیز مربوط به یک سازنده مطرح اروپایی بود، اما در عمل کیفیت آن مشابه نسخه اروپایی‌ نبود. میتسوبیشی هم فناوری و قالب‌هایی را به چین می‌دهد که متعلق به دو دهه پیش است

چرا محصولات خودروسازان چینی به‌رغم این‌که در سطح پایین‌تری از محصولات اروپایی یا ژاپنی و چینی قرار می‌گیرند، مورد توجه مصرف کنندگان ایرانی قرار گرفته اند؟

خودروهای چینی در صنعت و بازار ایران جایگزین خودروهای باکیفیت شاسی‌بلند آسیای‌شرقی شده‌اند. شرکت‌های خودروساز نیز نهایت تلاش خود را دارند که محصولاتشان را با مقایسه قیمتی با این کلاس از محصولات به بازار عرضه کنند. برخی محصولات چینی که در سگمنت کراس‌اوورهای شهری سایزبزرگ هستند، نسبت‌به سایر محصولات چینی طراحی به‌روزترند و امکانات رفاهی بیشتری دارند. اما در اغلب محصولات چینی عرضه‌شده به بازار ایران، تناسب وزن به موتور استاندارد نیست و معمولا پیشرانه‌های ضعیف روی اتاق‌های سنگین یا برعکس نصب می شود.

خودروسازان چینی برای کسب سهم بیشتر در بازار، تکیه خود را بر رقابت با خودروهای ژاپنی گذاشته‌اند که نمونه همان محصولات را با قیمتی پایین‌تر به بازار ارائه کنند تا متقاضیان بتوانند خودرویی مشابه محصولات کلاس جهانی را با قیمت بسیار نازل خریداری کنند. این روش سیاستگزاری خودروسازان چینی تا چه زمانی می‌تواند نظر متقاضیان محصولات باکیفیت را تامین کند؟

قطعا تا زمانی که واردات خودروهای باکیفیت کره‌ای و ژاپنی به کشور ممنوع بماند، این روش چینی‌ها جوابگو خواهد بود. تبلیغات خودروسازان چینی بر پایه ارائه محصولات با موتور میتسوبیشی ژاپن شکل گرفته، اما نتیجه کار متفاوت است. همان‌طور که طراحی و نقشه موتور ملی ما نیز مربوط به یک سازنده مطرح اروپایی بود، اما در عمل کیفیت آن مشابه نسخه اروپایی نبود.

میتسوبیشی هم طرح، تکنولوژی و قالب‌های فنی را به چین می‌دهد که متعلق به دو دهه پیش است. چینی‌ها با تغییراتی ساده روی پیشرانه‌های طراحی‌شده توسط میتسوبیشی آن را راهی بازار می‌کنند. قطعا کیفیت این پیشرانه‌ها مشابه پیشرانه‌های ژاپنی نیست. هم‌اکنون شاهد هستیم که میتسوبیشی ال۲۰۰ با انواع تیپ در کشور حضور دارد و با این‌که خودرو مذکور متعلق به دو دهه پیش است، در مقام قیاس با محصولات چینی شرایط بهتری دارد. نسل اول برخی خودروهای چینی که در ایران عرضه شده است، با رسیدن به ۵۰هزار کلیومتر دچار خرابی روغن‌سوزی یا روغن‌ریزی می شوند.

آیا محصولات سفارش اروپا و آمریکای خودروسازان چینی مانند محصولاتی که به ایران ارائه می‌کنند، دارای نقاط ضعف هستند؟

در چین فعالان اقتصادی مطابق سفارش مشتریان اقدام به تولید می‌کنند و اگر محصولی در کشور ارائه می‌شود که ضعف دارد، قطعا واردکننده از این ضعف مطلع بوده و از آن چشم‌پوشی کرده است. خیلی از مالکان تصور دارند که به دلیل قدرت ۱۶۰‌اسب‌بخاری موتور خودروهایشان و ابعاد آن‌ها می‌توانند آفرود بروند.

این در حالی است که اغلب کراس‌اوورهای چینی اگر در مسیر ناهموار داخل یک چاله بیفتند، زمین‌گیر می‌شوند. زیرا خودروهای کراس‌اوور چینی در کشور ما تک‌دیفرانسیل و مجهز به محور محرک جلو هستند. بنابراین نباید به آن فشار مضاعف وارد کرد. هرچند پیشرفت چینی‌ها در خودروسازی قابل تقدیر است، اما فاصله فراوانی با تکنولوژی و کیفیت خودروهای
روز دنیا دارند.

برخی فعالان بازار خودرو معتقدند در فضای تحریمی بازار خودرو کشور که منجر به کاهش تنوع محصول شده و خودتحریمی‌ها و عدم واردات محصولات باکیفیت انگیزه ارتقای کیفیت محصولات را از خودروسازان داخلی گرفته است، خودروهای چینی با کیفیت متوسط قدعلم کرده و سهم بازار قابل‌توجهی نیز به‌دست آورده‌اند. نظر شما در این خصوص چیست؟

مسلم است که فضای تحریم بسیاری از فرصت‌های صنعت خودرو را از بین برده است. خودروسازان ایرانی در دهه گذشته روند رو به رشدی را طی می‌کردند و انتظار می‌رفت بتوانند تا سال ۱۴۰۴ به تولید ۲میلیون دستگاه طبق برنامه‌ریزی برسند.

علاوه بر این، قرارداد ۱۰جانبه‌ای هم میان ایران‌خودرو و شرکت‌های بزرگ طراحی، خودروسازی و قطعه‌سازی جهان برای طراحی یک پلت‌فرم به‌روز بسته شده بود که در ایران به دلیل تحریم‌ها به مرحله اجرایی نرسید و مشابه آن در ترکیه عملیاتی شد. اما تحریم‌های بین‌المللی این صنعت را از بلندپروازی‌هایی که داشت عقب کشید. درحال‌حاضر فضای بازار خودرو کشور بسته شده است و به موجب وضع قانون ممنوعیت واردات خودرو، تنوع محصولات وجود ندارد. به همین دلیل، خودروسازان چینی با ارسال محموله‌های SKD (قطعات نیمه‌منفصل) جهت مونتاژ در ایران، این قانون را دور می‌زنند.

مشتریان نیز در بازار به دلیل جبر عدم تنوع محصول مجبور به خرید این خودروها می‌شوند؛ خودروهایی که گاه هزینه‌های سرویس و عمدتا قیمت‌گذاری آن‌ها منطقی و معقولانه نیست. حال مسئولان امر در وزارت صمت می‌خواهند با وعده واردات ۷۰هزار دستگاه شتاب رشد تقاضای محصولات را بگیرند، درحالی‌که به روزهای اوج تقاضای خودرو نزدیک می‌شویم.



منبع